ĐINH THẾ HUY (1987)

Từ vẻ đẹp đời thường đến những khoảng lặng trong nghệ thuật sơn mài

​

Trong thế hệ họa sĩ Việt Nam đương đại trưởng thành sau thời kỳ Đổi mới, Đinh Thế Huy lựa chọn sơn mài như một phương tiện biểu đạt những cảm nhận tinh tế về đời sống. Không tìm kiếm sự kịch tính trong đề tài hay những cấu trúc hình thể phức tạp, ông thường hướng đến các hình ảnh gần gũi: một bình hoa, vài món đồ vật, một góc phố hoặc những khoảnh khắc yên tĩnh của con người. Qua màu sắc, đường nét và chiều sâu vật liệu, những hình ảnh bình thường ấy được chuyển hóa thành một thế giới hội họa trữ tình, nơi ký ức, thiên nhiên và cảm xúc cùng hiện diện.

​

Từ nền tảng mỹ thuật ứng dụng đến hội họa sơn mài

Họa sĩ Đinh Thế Huy sinh năm 1987, tốt nghiệp Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội.

Được đào tạo trong môi trường chú trọng cả tư duy tạo hình và kỹ thuật chất liệu, ông từng bước phát triển thực hành hội họa với sự quan tâm đặc biệt đến sơn mài.

Ngay từ giai đoạn đầu, Đinh Thế Huy đã tham gia những hoạt động triển lãm của các nghệ sĩ trẻ tại Hà Nội. Năm 2008, ông góp mặt trong triển lãm sinh viên tại Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp. Trong những năm 2010, 2012 và 2013, ông tiếp tục tham gia các triển lãm của Câu lạc bộ Nghệ sĩ trẻ Hà Nội.

Đây là giai đoạn mỹ thuật Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển của một thế hệ nghệ sĩ có khả năng tiếp cận đa dạng về chất liệu và phương pháp sáng tạo.

Tuy nhiên, thay vì lựa chọn những thực hành nghệ thuật quá xa rời hình tượng, Đinh Thế Huy duy trì sự gắn bó với hội họa biểu hình.

Ông tìm kiếm chất lượng nghệ thuật trong những mối quan hệ giữa bố cục, màu sắc, vật liệu và cảm xúc trước các hình ảnh quen thuộc.

​

Sơn mài như một ngôn ngữ nghệ thuật

Trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam, sơn mài đã phát triển từ kỹ thuật sơn truyền thống thành một chất liệu quan trọng của hội họa hiện đại.

Đây là một phương pháp sáng tác đòi hỏi sự hiểu biết về cấu trúc nền, quy trình phủ sơn, tạo lớp màu và xử lý bề mặt.

Khác với sơn dầu, nơi nghệ sĩ có thể trực tiếp điều chỉnh nhiều yếu tố khi màu còn ướt, sơn mài thường gắn với các công đoạn nối tiếp nhau, trong đó kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào cách những lớp vật liệu tương tác.

Đối với Đinh Thế Huy, sơn mài trở thành phương tiện phù hợp để diễn đạt những hình tượng giản dị nhưng giàu sắc thái.

Một bình hoa hoặc món đồ vật thường ngày có thể được đặt trên nền màu trầm, để ánh sáng và sắc độ tạo nên chiều sâu.

Những lớp màu xanh, đen, nâu, vàng và các điểm nhấn đỏ có thể được sử dụng nhằm điều tiết nhịp điệu thị giác.

Điều đáng chú ý là nghệ sĩ không nhất thiết khai thác sơn mài theo hướng phô diễn những hiệu ứng vật liệu cầu kỳ.

Trong các tác phẩm được công bố, chất liệu thường phục vụ việc xây dựng bầu không khí và làm nổi bật vẻ đẹp của hình tượng.

Sơn mài vì thế không chỉ là kỹ thuật thực hiện, mà là một thành phần trong cách tác phẩm truyền tải cảm xúc.

​

Tĩnh vật – Khi những đồ vật bình thường có một đời sống khác

Một trong những đề tài đáng chú ý nhất của Đinh Thế Huy là tĩnh vật.

Bình hoa, trái cây, đồ gốm và những vật dụng quen thuộc xuất hiện trong các bố cục tương đối cô đọng.

Đây là những đối tượng có lịch sử lâu dài trong hội họa thế giới. Tuy nhiên, giá trị của tĩnh vật không chỉ nằm ở việc tái hiện chính xác hình dạng, chất liệu hay ánh sáng của đồ vật.

Khi được đặt trong một bố cục nghệ thuật, những đồ vật bình thường có thể trở thành phương tiện để nghiên cứu màu sắc, hình thể và mối quan hệ giữa các khoảng trống.

Trong tranh Đinh Thế Huy, một bình hoa thường giữ vị trí trung tâm, trong khi những cành lá và đóa hoa mở rộng bố cục theo các hướng khác nhau.

Các đồ vật xung quanh không nhất thiết được diễn tả chi tiết. Chúng được giản lược vừa đủ để tạo ra nhịp điệu chung.

Nhờ đó, người xem có thể tập trung vào sự chuyển động của đường nét, tương phản màu sắc và những sắc thái tinh tế của bề mặt.

Ở phương diện này, tĩnh vật không còn đơn thuần là một hình thức ghi chép những thứ đang hiện diện trước mắt.

Nó trở thành không gian để người nghệ sĩ tổ chức lại thế giới theo cảm nhận cá nhân.

​

“Chuyện trò” – Cuộc đối thoại giữa hoa, màu sắc và khoảng trống

Tác phẩm Chuyện trò, sơn mài, kích thước 65 × 90 cm, là một ví dụ đáng chú ý trong nhóm sáng tác tĩnh vật của Đinh Thế Huy.

Bố cục sử dụng một bình hoa xanh làm trung tâm, với những cành lá vươn rộng và các chùm hoa mang sắc đỏ, vàng tạo nên những điểm nhấn thị giác.

Phía dưới bình là một số vật thể nhỏ, trong khi phông nền xanh đậm giúp hình tượng chính nổi bật.

Điều tạo nên sức hấp dẫn của tác phẩm không chỉ là sự tương phản giữa màu nóng và lạnh.

Những chiếc lá lớn, cành hoa mảnh và hình thể chắc của chiếc bình tạo nên những nhịp điệu khác nhau.

Từ đó, toàn bộ bố cục có cảm giác như đang diễn ra một cuộc đối thoại giữa những yếu tố của thiên nhiên và đồ vật.

Tên gọi Chuyện trò gợi mở một cách nhìn thú vị.

Những sự vật vốn không có tiếng nói được trao cho một mối quan hệ gần với đời sống con người.

Hoa và lá như đang chuyển động trong cùng một không gian. Chiếc bình đóng vai trò giữ cân bằng. Những điểm màu nhỏ ở phía dưới tạo nên cảm giác gần gũi và đời thường.

Bằng cách ấy, Đinh Thế Huy đem đến cho đề tài tĩnh vật một sắc thái nhẹ nhàng, vừa có tính trang trí vừa giàu cảm xúc.

​

Hoa và cảm thức về vẻ đẹp mong manh

Trong các tác phẩm được giới thiệu gần đây, hoa tiếp tục giữ một vị trí quan trọng.

Những tên tranh như Hoa thủy tiên và Hương thầm cho thấy sự quan tâm của nghệ sĩ đối với thiên nhiên và những cảm nhận tinh tế của đời sống.

Hoa vốn là hình tượng quen thuộc trong mỹ thuật Việt Nam, có thể mang nhiều ý nghĩa liên quan đến mùa, thời gian, ký ức và vẻ đẹp phù du.

Tuy nhiên, trong nghệ thuật Đinh Thế Huy, sức hấp dẫn không nhất thiết nằm ở một tầng biểu tượng cố định.

Một bình hoa trước hết là cơ hội để nghệ sĩ quan sát hình thể, màu sắc và chuyển động.

Những cành hoa cong mềm tạo sự tương phản với cấu trúc ổn định của chiếc bình.

Các sắc màu nổi bật trên nền trầm khiến người xem tập trung vào sự hiện diện của từng chi tiết.

Khi được thể hiện trên chất liệu sơn mài, vẻ đẹp mong manh của hoa còn được đặt trong một cấu trúc vật chất có tính bền vững.

Đó là một sự tương phản đáng chú ý.

Hoa trong tự nhiên tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn, nhưng hình ảnh của chúng có thể được lưu giữ lâu dài trong tác phẩm nghệ thuật.

Chính mối quan hệ giữa khoảnh khắc và sự lưu giữ khiến tĩnh vật hoa trở thành một đề tài có sức sống bền bỉ trong hội họa.

​

“Thiền” – Sự tĩnh lặng của những hình tượng quen thuộc

Một tác phẩm đáng chú ý khác của Đinh Thế Huy là Thiền, được giới thiệu qua hồ sơ của The Muse Artspace.

Bức tranh kết hợp những đồ vật quen thuộc như bình hoa, tượng Phật và trái hồng trong một bố cục nằm ngang.

Các hình tượng được đặt trên nền xanh đen, với những điểm sáng nhỏ làm thay đổi nhịp điệu không gian.

Điều đáng chú ý là tác phẩm không dựa vào sự phong phú của chi tiết để tạo ấn tượng.

Những món đồ được thể hiện bằng hình thể tương đối giản lược, trong khi mối quan hệ giữa chúng trở thành yếu tố chính của bố cục.

Tượng Phật gợi liên tưởng đến đời sống tinh thần và sự chiêm nghiệm.

Bình hoa và trái cây lại thuộc về những sinh hoạt bình dị của con người.

Khi được đặt cạnh nhau, các đối tượng ấy tạo nên sự gặp gỡ giữa đời sống vật chất và cảm thức tâm linh.

Tuy nhiên, tính Thiền không nhất thiết chỉ đến từ sự hiện diện của tượng Phật.

Nó còn được gợi mở bởi nhịp điệu chậm, các vùng màu trầm và cách các hình tượng được đặt trong một không gian tương đối yên tĩnh.

Ở đây, hội họa không cố gắng kể một câu chuyện phức tạp.

Nó tạo điều kiện để người xem quan sát những điều quen thuộc bằng một trạng thái tập trung hơn.

​

Màu sắc và sự cân bằng trong bố cục

Một đặc điểm dễ nhận diện trong các sáng tác sơn mài của Đinh Thế Huy là sự chú trọng đến hòa sắc.

Những vùng xanh đậm, xanh ngọc, nâu và đen có thể được kết hợp với các điểm nhấn đỏ, vàng hoặc những sắc màu sáng.

Trong nhiều tác phẩm, màu sắc không nhất thiết tuân theo ánh sáng tự nhiên.

Một chiếc bình có thể được diễn đạt bằng các sắc xanh giàu tính trang trí. Lá và hoa được tổ chức để tạo nên những nhịp điệu thị giác hơn là chỉ tái hiện hình dạng thực tế.

Phương pháp ấy giúp tác phẩm có khả năng giữ được sự cân bằng giữa tính biểu hình và tính trang trí.

Đáng chú ý là bề mặt sơn mài cũng tham gia vào cảm nhận màu sắc.

Những sắc độ trầm có thể tạo cảm giác về chiều sâu, trong khi các điểm sáng làm nổi bật hình tượng chính.

Ở đây, màu sắc không chỉ làm đẹp cho đồ vật.

Nó còn trở thành phương tiện tổ chức không gian và truyền tải trạng thái cảm xúc của tác phẩm.

​

Hà Nội và những hình ảnh của đời sống đô thị

Bên cạnh tĩnh vật, Đinh Thế Huy còn quan tâm đến hình tượng con người và phong cảnh thành phố.

Trong hồ sơ nghệ sĩ, các cảnh quan đô thị được ghi nhận như một phần trong hệ thống đề tài của ông.

Đây là một hướng sáng tạo phù hợp với truyền thống hội họa Hà Nội, nơi những con phố, mái nhà, hàng cây và sinh hoạt đời thường đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Đinh Thế Huy không nhất thiết tìm cách xây dựng những hình ảnh đô thị mang tính tư liệu.

Theo những mô tả tác phẩm đã công bố, ông hướng nhiều hơn đến cảm giác nhẹ nhàng và lãng đãng của cảnh vật.

Ở phương diện này, phong cảnh và tĩnh vật có thể được nhìn nhận như hai cách tiếp cận cùng một mối quan tâm.

Một bên là những đồ vật trong không gian riêng tư.

Bên kia là những hình ảnh quen thuộc của đời sống đô thị.

Cả hai đều cho phép nghệ sĩ khai thác vẻ đẹp của những điều bình thường thông qua màu sắc, bố cục và chất liệu sơn mài.

​

“Ngã Ba” – Những cuộc gặp gỡ của thế hệ nghệ sĩ trẻ

Năm 2014 đánh dấu một giai đoạn hoạt động triển lãm đáng chú ý của Đinh Thế Huy.

Ông tham gia triển lãm Ngã Ba tại Mai Gallery, Hà Nội, cùng hai họa sĩ Mai Đại Lưu và Lê Duy Đạt.

Triển lãm diễn ra từ ngày 2 đến ngày 24 tháng 11 năm 2014.

Tên gọi Ngã Ba gợi mở hình ảnh của những con đường gặp nhau, một cách liên tưởng phù hợp với cuộc trưng bày của ba nghệ sĩ có phương pháp sáng tạo riêng.

Sự kiện có ý nghĩa trong việc giới thiệu các nghệ sĩ trẻ đến công chúng và mở rộng hoạt động trưng bày ngoài môi trường đào tạo.

Cũng trong năm 2014, Đinh Thế Huy tham gia triển lãm Hà Nội với thời gian tại 45 Tràng Tiền và Malaysia International Art Festival tại Pulau Ketam, Malaysia.

Những hoạt động ấy cho thấy sự hiện diện của ông trong các chương trình mỹ thuật trong nước và giao lưu khu vực ở giai đoạn đầu sự nghiệp.

Tuy nhiên, khi nghiên cứu vị trí nghệ thuật của một họa sĩ, hoạt động triển lãm chỉ là một phần của hồ sơ.

Quan trọng hơn vẫn là khả năng phát triển ngôn ngữ tạo hình và duy trì chất lượng sáng tác qua thời gian.

​

Sơn mài và sự tiếp nối trong thế hệ nghệ sĩ trẻ

Đinh Thế Huy thuộc thế hệ nghệ sĩ trưởng thành khi sơn mài đã có vị trí vững chắc trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam.

Với những người đi trước, việc đưa kỹ thuật sơn truyền thống vào hội họa hiện đại từng là một bước chuyển quan trọng.

Nhưng đối với thế hệ nghệ sĩ sinh sau năm 1980, sơn mài không còn chỉ là một chất liệu cần được khẳng định giá trị nghệ thuật.

Nó đã trở thành một phần di sản để nghiên cứu, tiếp nhận và phát triển.

Trong bối cảnh ấy, việc Đinh Thế Huy lựa chọn các đề tài đời thường mang ý nghĩa đáng chú ý.

Ông không nhất thiết tìm kiếm sự mới lạ thông qua những hình tượng gây ấn tượng mạnh hoặc những vấn đề quá xa lạ với công chúng.

Thay vào đó, sự sáng tạo nằm trong cách tổ chức lại những hình ảnh quen thuộc bằng ngôn ngữ sơn mài.

Một bình hoa, tượng Phật, trái cây hay góc phố đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho tác phẩm.

Ở đó, truyền thống không chỉ tồn tại trong kỹ thuật.

Nó được tiếp nối thông qua khả năng khiến chất liệu tiếp tục biểu đạt cảm xúc và trải nghiệm của đời sống hôm nay.

​

Giá trị nghệ thuật và góc nhìn sưu tập

Đối với hoạt động nghiên cứu và sưu tập mỹ thuật Việt Nam đương đại, tranh Đinh Thế Huy có những phương diện đáng chú ý.

Trước hết là sự nhất quán về chất liệu.

Sơn mài giữ vai trò chủ đạo trong thực hành của ông, cho phép nghiên cứu quá trình phát triển kỹ thuật và phương pháp tổ chức hình ảnh qua các giai đoạn.

Thứ hai là hệ thống đề tài gần gũi.

Tĩnh vật, hoa, con người và phong cảnh đô thị tạo nên một thế giới hình tượng tương đối nhất quán, nhưng vẫn cho phép nghệ sĩ phát triển nhiều cách thể hiện khác nhau.

Thứ ba là khả năng tổ chức màu sắc và bố cục.

Ở các tác phẩm sử dụng hình tượng giản dị, chất lượng nghệ thuật phụ thuộc đặc biệt vào sự cân bằng giữa các mảng màu, tỷ lệ đồ vật và cách xử lý khoảng trống.

Thứ tư là hồ sơ nguyên bản.

Đối với tranh sơn mài, nhà sưu tập cần xem xét chất liệu nền, cấu trúc các lớp sơn, tình trạng bề mặt, chữ ký, niên đại và lịch sử sở hữu.

Những thông tin về triển lãm và giấy chứng nhận tác phẩm, nếu có, cần được lưu giữ cùng hồ sơ sưu tập.

Đối với các tác phẩm được công bố trên thị trường, cần phân biệt rõ thông tin từ gallery với đánh giá độc lập về chất lượng nghệ thuật.

Một tác phẩm có đề tài quen thuộc hoặc kích thước lớn không mặc nhiên mang giá trị cao hơn.

Điều quan trọng là mức độ hoàn chỉnh của bố cục, tính nguyên bản và khả năng thể hiện được cá tính sáng tạo của người nghệ sĩ.

​

Từ những điều giản dị đến một thế giới hội họa riêng

Nhìn lại những sáng tác được công bố của Đinh Thế Huy, điều đáng chú ý không chỉ là sự lựa chọn chất liệu sơn mài.

Quan trọng hơn là thái độ dành cho những hình ảnh bình thường của đời sống.

Một bình hoa không cần trở thành biểu tượng lớn lao mới có khả năng gợi cảm xúc.

Vài trái cây và món đồ vật nhỏ cũng có thể hình thành một bố cục giàu nhịp điệu.

Một góc phố quen thuộc vẫn có thể chứa đựng vẻ đẹp riêng khi được quan sát bằng tâm thế chậm rãi.

Trong hội họa Đinh Thế Huy, sự giản dị trở thành điểm khởi đầu cho những tìm kiếm thẩm mỹ.

Thông qua các lớp sơn, màu sắc và sự tổ chức hình thể, những đối tượng quen thuộc có khả năng hiện diện theo một cách khác.

Chúng trở nên tĩnh lặng hơn, giàu cảm xúc hơn và đôi khi gợi mở những liên tưởng về ký ức, thời gian hoặc đời sống tinh thần.

Đó là một hướng sáng tạo không dựa vào sự phô trương.

Nó đòi hỏi khả năng quan sát, sự kiên nhẫn với chất liệu và niềm tin rằng vẻ đẹp vẫn tồn tại trong những điều rất gần gũi.

Đối với Luala Gallery, Đinh Thế Huy là một gương mặt đáng chú ý của thế hệ họa sĩ sơn mài Việt Nam đương đại, với cách tiếp cận nghệ thuật hướng đến sự tinh tế của đời sống thường nhật. Những sáng tác về tĩnh vật, hoa và phong cảnh không chỉ thể hiện khả năng tổ chức hình thể và màu sắc, mà còn cho thấy sức sống của một chất liệu truyền thống khi được sử dụng để diễn đạt những cảm nhận mới về con người, thiên nhiên và thế giới xung quanh.

LUALA GALLERY
Vietnamese Modern & Contemporary Art